[b:72b66ff0b6]Карьерийн удирдлагын 5 зарчим хэрэг болно гэсэн үүднээс хийлээ[/b:72b66ff0b6]Карьерийн удирдлагын эхний зарчим Ажил олгогч таны албан тушаалын эзэн байдаг бол та өөрийнхөө карьерийн эзэн байдаг. Карьерын удирдлага гэсэн энэхүү үг танд юуг бодогдуулж байна вэ? Та өөрийнхээ карьерыг эргэцүүлэн бодож, төлөвлөж, түүнийхээ дагуу шаардлагатай үйлдлүүдийг хийхэд бэлэн байна уу? Таны карьер тантай үргэлж хамт, тогтвортой байдаг бол таны одоо хийж буй ажил түр зуурынх гэдгийг үргэлж санаж явах. Ийм ч учраас карьераа хөгжүүлэхийг хүсч буй хүн бүхэнд хандаж хэлэхэд та карьерынхаа явцад өөрийнхөө хийж буй ажлыг болон ажил олгогчоо нилээд хэдэн удаа солих шаардлага гардаг учир яг ямар чиглэлд карьераа хөгжүүлэхийг хүсч буйгаа тодорхойлоод, түүндээ шаардлагатай мэдлэг, ур чадварыг хөгжүүлэхийн зэрэгцээ хамгийн чухал нь энэ чиглэлээр ажлын туршлага хуримтлуулах хэрэгтэй. Ихэнх тохиолдолд, ялангуяа шинээр ажилд орж буй залуучуудын хувьд эхэн үедээ хийж байгаа ажил болон карьерын чиглэл нь нэг зүгт явж байгаа мэт байдаг боловч ажил олгогч тань таны албан тушаалыг өөрчлөх ч юм уу, үүрэг хариуцлагыг шинэчлэхийн хэрээр дээрх 2 зүйл давхцахгүй болох нөхцөл байдал үүсдэг. Нөгөө талаар таны өөрийн хүсэл сонирхол өөрчлөгдөж ч болох юм. Карьерын удирдлага нь байгууллагын болон хувь хүний ирээдүйн хэрэгцээнд нийцүүлэн эдгээр талууд хамтран тухайн ажилтны карьерыг төлөвлөх, чиглүүлэх, хөтлөх, нөлөөлөх үйл явцыг бүхэлд нь авч үзнэ. Дээр дурдсанчлан нэгэнт та өөрийнхөө карьерын эзэн юм бол энэхүү асуудалд эзний ёсоор хандаж тодорхой хариуцлага хүлээх хэрэгтэй. Өөрөөр хэлбэл, жилд наад зах нь 1-2 удаа өөрийнхөө карьерт дүн шинжилгээ хийж, цаашдын ажлаа төлөвлөж сурах нь зүйтэй. Дахин хэлэхэд ажил олгогч тань биш, харин та өөрийнхөө ажлыг өөрчилж, өөрийгөө хөгжүүлэх замаар карьерынхаа хөгжилд хариуцлага хүлээдэг гэдгийг үргэлж санаж явахад илүүдэхгүй. Карьерийн удирдлагын хоёрдахь зарчим Нас залуу байхад та өөрийнхөө потенциалыг ажил олгогчид худалддаг бол нас ахих тусам энэхүү потенциал нь таны хуримтлуулсан ажлын туршлага ур чадвар болон хувирдаг. Өөрөөр хэлбэл нас ахих тусам та өөрийнхөө өнгөрсөн түүхийг буюу ажлын туршлагыг ажил олгогчид зардаг.Дөнгөж сургууль төгссөн залуучуудын хувьд бүх л амьдрал нь, карьер хийх боломжууд нь тэдний өмнө нээлттэй байдаг. Залуучуудын хувьд хэн ч болсон, ямар ч албан тушаалд ахиж дэвшсэн боломжтой мэт санагдах үе байдаг. Гэхдээ энэ нь зөвхөн түр зуурын үзэгдэл бөгөөд цаг хугацаа өнгөрөх тусам таны потенциал тодорхой нэг чиглэлд төвлөрсөн туршлага, ур чадвар болон хувирдаг. Таны ажилд хандах хандлага төлөвшиж, хүмүүстэй харилцах ур чадвар дээшлэхийн хэрээр, хамт олны дунд болон нийгэмд тодорхой байр суурь эзэлж эхэлнэ. Карьерын хөгжлийн энэ үе шатанд таны ямар амжилт гаргаснаас шалтгаалж та одоо ажиллаж буй байгууллагадаа өөр илүү өндөр албан тушаалын, илүү хариуцлагатай ажлуудыг хийх болно. Мэдээж хүн болгоны карьерын хөгжил харилцан адилгүй. Та нэг бол зах зээлд үнэлэгдэхүйц ажлын туршлага хуримтлуулан, карьерын шатаар маш амжилттай дээшилнэ, эсрэг тохиолдолд карьерын өсөлт тань нэг хэвийн доогуур төвшинд байх болно. Ямар ч замаар замнасан ч та ажилд орсон анхны өдрөөсөө эхлэн өөрийнхөө потенциалыг ажлын туршлага болгон хувиргах ажлыг хийж эхлэх ба энэ нь яваандаа таны хуримтлуулсан мэдлэг, туршлага, ажлын түүх болдог. Харин ажлаа солих болон албан тушаалаа өөрчлөхдөө сайтар бодож төлөвлөсөн алсын хараатай алхмуудыг хийх хэрэгтэй. Учир нь та карьераа улам бүр хөгжүүлэхэд тус нэмэр болохуйц хөдөлгөөн хийх хэрэгтэй болохоос таны карьерыг сүйрүүлэх алхам хийж болохгүй нь мэдээж.Карьерийн удирдлагын гуравдахь зарчим Таны нас ахиж, олон жил ажиллаж, мэдлэг туршлага хуримтлуулан, ур чадвар эзэмшихийн хэрээр карьер тань цаашид хөгжих боломжтой ажилд ороход хэцүү болдог. Тийм ээ. хачирхалтай ч гэлээ энэ бол бодит байдал. Нас ахих тусам таны хувьд хүссэн ажилдаа ороход улам бүр хэцүү болдог. Таны нас залуу, хуримтлуулсан мэдлэг, туршлага хязгаарлагдмал байх үед ажилд ороход хялбар байдаг бол 30-40 нас хүрэхэд, магадгүй хэд хэдэн чиглэлээр ажлын туршлага хуримтлуулж, мэргэжлийн ур чадвартай болсон байхаас гадна хийж буй ажилдаа бүрэн эзэн нь болсон байна. Мэдээж энэ нь ямар ч боломжит ажил олгогчийн сэтгэлд нийцэх чанарууд боловч яг энэ үеэс эхлэн дундаж насныханд “pyramid effect” буюу пирамидын загвар үйлчилж эхэлнэ. Учир нь аливаа байгууллагын бүтцээс харахад дээд тушаалын ажлын байр маш цөөхөн (жишээ нь Гүйцэтгэх захирлын орон тоо л гэхэд ганцхан байдаг) байдаг. Ахимаг насны ажиллагсдын тухайд “youth syndrome” буюу “залуучуудад түрэгдэх” асуудалтай тулгарч эхэлдэг. Анхан болон дунд шатны албан тушаалуудад ч гэсэн ихэнх байгууллагын удирдлага зөвхөн залуу хүмүүсийг авах хүсэлтэй байдаг. Дээрхээс харахад эрэлт, нийлүүлэлтийн хууль ахимаг насны хүмүүсийн хувьд эсрэгээр үйлчилдэг. Өөрөөр хэлбэл, нас ахих тусам таны хувьд дээд албан тушаалд томилогдох магадлал багасдаг байхад дөнгөж сургууль төгссөн залуу ажилтанд маш олон газар ажиллах боломж нээлттэй байдаг. Хэдийгээр та өөрийгөө байнга хөгжүүлэн, карьерын адармаатай бөгөөд сонирхолтой шатаар байнга дээшээ ахиж ирсэн боловч он жилүүд урсан өнгөрөхийн хэрээр хөдөлмөрийн зах зээлд таны борлогдох чадвар буурсаар байх болно. Энэ байдлыг өөрчлөхөд хэцүү. Гэхдээ ирээдүйд дээрх нөхцөл байдал үүснэ гэдгийг мэдэж, карьераа төлөвлөх нь зүйтэй.Карьерийн удирдлагын дөрөвдэхь зарчим Өөрийнхөө карьертэй холбоотой шийдвэр болгоныг та өөрөө л хариуцна гэдгээ үргэлж санаж явах. Таны өмнө нь хийж байсан ажил, хуримтлуулсан туршлага буюу таны карьерын хөдөлгөөн зэрэг нь таны цаашдын карьерын хөгжилд хичнээн чухал болохыг хөдөлмөрийн зах зээлд нэг хэсэг хугацаанд байж үзсэн хүмүүс сайн мэдэж байгаа. Хэрэв та том зах зээлийн тоглогч томоохон байгууллагад ажиллах боломж байсаар байхад ирээдүйтэй бус салбарын багахан багтаамжтай зах зээлд үйл ажиллагаа явуулдаг компанид ажиллаж байсан бол энэ тухайгаа дараа дараагийн ажил олгогчдод аль болох зөв талаас нь тайлбарлан ойлгуулах хэрэгтэй. Эдийн засгийн орчин тогтвортой бус үед зарим хүн цалингийн хэмжээгээ нэмэгдүүлэх үүднээс ойр ойрхон ажлаа сольж өөрчилсөн байдаг нь тогтвор суурьшлыг эрхэмлэж, нэг байгууллагад удаан ажиллах явдлыг үнэ цэнэтэйд тооцдог ажил олгогчдын санаанд тэр бүр нийцдэггүй.хэрэв та карьерынхаа хөгжлийн нэг шатанд алдсан бол өөрийнхөө мэдлэг чадвар, ажлын туршлага болон карьерынхаа зорилгыг дахин хянасны эцэст ямар тохиолдолд эрсдэл үүсч болох тухай сайтар бодож үзэх хэрэгтэй. Хамгийн гол нь ирээдүйнхээ талаар өөдрөг үзэлтэй байх нь чухал бөгөөд өөрийгөө хөгжүүлэх, мэргэжил, шаардлагатай байгаа ур чадвараа дээшлүүлэхэд анхаарлаа хандуулах нь зүйтэй.Карьерийн удирдлагын тавдахь зарчим Хөдөлмөрийн зах зээлийн болон өөрийнхөө байгаа байдлыг жилд наад зах нь нэг удаа хянаж үзэх. Ихэнх хүмүүс өдөр тутмын ажилдаа түүртэн, карьерын удирдлагын хүрээнд ямар нэгэн ажил хийх нь бүү хэл, энэ тухай санадаг ч үгүй. Тэд ихэнхдээ ажил дээр нь асуудал гарч, карьер нь хямралтай тулгарсан үед л энэ тухай бодож эхэлдэг. Ямар ч нөхцөл байдал тулгарсан өөрийнхөө карьертай холбоотой аливаа асуудалд сул дорой байдлаар биш, харин алсын хараатай, бодлоготой хандах хэрэгтэй. Үүний тулд карьерынхаа одоогийн байдалд жилд нэг удаа боловч дүн шинжилгээ хийж, дүгнэлт гаргаж байх хэрэгтэй. Дүгнэлт гаргах өдрөө урдаас төлөвлөх нь зүйтэй. Жишээ нь, өөрийнхөө төрсөн өдрөө ч юм уу, ямар нэг тэмдэглэлт баярын болон амралтын өдрүүдийн нэг байж болох юм. Тэгвэл та энэ өдөр чухам юу хийх вэ? Эхлээд та өөрийгөө хөдөлмөрийн зах зээл дээр байгаа мэтээр төсөөлөөд үз. Ингээд дараахь зүйлсийг хийгээрэй. - Таны карьерт хамааралтай бүхий л өгөгдлийг жагсааж үзэх: таны мэдлэг, боловсрол, ур чадвар, ажлын туршлага, хувийн шинж чанарууд г.м. - Шаардлагатай гэж үзсэн ур чадварыг хөгжүүлэхээр төлөвлө - Хөдөлмөрийн зах зээлийн шинжилгээ – таны хийхийг зорьж буй ажлын хувьд хөдөлмөрийн зах зээлийн эрэлт, нийлүүлэлтийн талаар товчхон судалгаа явуулах - Карьерын амжилтыг харуулах хэмжигдэхүүнүүд: ажилдаа сэтгэл хангалуун байх, цалингийн хэмжээ, албан тушаал, эрх мэдэл г.м.
